Krew – płyn krążący w układzie krwionośnym, odpowiedzialny za transport substancji, utrzymanie odpowiedniej temperatury oraz ochronę przed infekcjami.
Skład krwi
Krew składa się z osocza (~55% objętości) oraz elementów morfotycznych (~45%).
pie title Skład krwi "Osocze (55%)" : 55 "Elementy morfotyczne (45%)" : 45
Elementy morfotyczne
- Erytrocyty (krwinki czerwone)
- Leukocyty (krwinki białe)
- Trombocyty (płytki krwi)
Osocze
Płynna część krwi zbudowana głównie z wody (~91–92%), zawierająca:
- Białka
- Sole mineralne (np. sodu i potasu)
- Elektrolity
- Substancje odżywcze (cukry, tłuszcze, witaminy)
- Hormony i enzymy
- Produkty przemiany materii
Grupy krwi
Cztery podstawowe grupy krwi w układzie ABO: A, B, AB i 0.
Dwie główne grupy w układzie Rh: Rh dodatni (Rh+) i Rh ujemny (Rh-).
Łącznie osiem typowych kombinacji: ARh+, ARh-, BRh+, BRh-, ABRh+, ABRh-, 0Rh+, 0Rh-.
Zapamiętaj
- Krew = osocze (~55%) + elementy morfotyczne (~45%)
- 3 elementy morfotyczne: erytrocyty (czerwone), leukocyty (białe), trombocyty (płytki)
- Osocze to głównie woda (~91–92%) + białka, sole, hormony, enzymy
- 8 grup krwi: układ ABO (A, B, AB, 0) x układ Rh (+ lub -)
Quiz
Pytanie 1
Z czego składa się krew?
A) W 100% z osocza
B) Z osocza (~55%) oraz elementów morfotycznych (~45%): erytrocytów, leukocytów i trombocytów
C) Z samych erytrocytów i leukocytów
D) Z wody (~91%) i białek (~9%)Odpowiedź
B) Osocze stanowi ~55% objętości, elementy morfotyczne (erytrocyty, leukocyty, trombocyty) ~45%.
Dlaczego inne odpowiedzi są błędne:
A) Krew nie składa się w 100% z osocza – prawie połowę stanowią elementy morfotyczne.
C) Brakuje trombocytów (płytek krwi) – są trzy rodzaje elementów morfotycznych, nie dwa.
D) Woda i białka to składniki osocza, nie całej krwi – pominięto elementy morfotyczne.
Pytanie 2
Ile typowych kombinacji grup krwi wyróżniamy?
A) 4 (A, B, AB, 0)
B) 6
C) 8 (układ ABO x układ Rh)
D) 12Odpowiedź
C) 8 kombinacji – 4 grupy ABO (A, B, AB, 0) razy 2 warianty Rh (+ lub -).
Dlaczego inne odpowiedzi są błędne:
A) 4 to tylko grupy w układzie ABO – nie uwzględnia czynnika Rh (+ lub -).
B) 6 nie odpowiada żadnej poprawnej kombinacji układów ABO i Rh.
D) 12 to za dużo – 4 grupy × 2 warianty Rh = 8, nie 12.
Pytanie 3
Co stanowi główny składnik osocza?
A) Białka (~91%)
B) Woda (~91–92%)
C) Erytrocyty (~91%)
D) Elektrolity (~91%)Odpowiedź
B) Woda stanowi ~91–92% osocza.
Dlaczego inne odpowiedzi są błędne:
A) Białka stanowią tylko kilka procent osocza, nie ~91%.
C) Erytrocyty to elementy morfotyczne krwi, a nie składnik osocza.
D) Elektrolity stanowią niewielki procent osocza, nie ~91%.
Źródła
- Bochenek A., Reicher M., Anatomia człowieka, PZWL
- Netter F.H., Atlas anatomii człowieka, Edra Urban & Partner