Kręgozmyk – forma przewlekłej niestabilności kręgosłupa. To przemieszczenie kręgów wraz z całym odcinkiem kręgów wyżej leżących ku przodowi w stosunku do kręgu położonego niżej. Innymi słowy polega na przesunięciu kręgów względem siebie. Taki stan prowadzi w skrajnym stopniu do całkowitej utraty stabilizacji kręgosłupa, pogorszenia sprawności, przewlekłych bólów i wystąpienia różnych objawów neurologicznych.
Choroby mylone z kręgozmykiem
Objawy
Przede wszystkim dolegliwości bólowe – ostry, piekący ból okolicy lędźwiowej, promieniujący do pośladków oraz bioder.
Rodzaje kręgozmyku
- Więzinowy – stanowi ok. 50% przypadków. Polega na przerwaniu więziny (jak w Spondyloliza) z jednoczesnym przemieszczeniem kręgu. Ten rodzaj najczęściej występuje u ludzi dorosłych w wieku 30–40 lat.
- Dysplastyczny – czyli wrodzony niedorozwój łuków i stawów kręgu. Występuje w ok. 25% przypadków tej choroby i jest typowy dla dzieci i młodzieży.
- Zwyrodnieniowy – nazywany również rzekomym, stanowi ok. 20% przypadków kręgozmyku. Jest typowy dla ludzi starszych, ponieważ za jego powstanie odpowiadają zmiany zwyrodnieniowe stawów kręgosłupa i krążków międzykręgowych.
- Urazowy i patologiczny – występuje najrzadziej.
Klasyfikacja Meyerdinga
- Stopień 1 – przesunięcie mniejsze niż 25%
- Stopień 2 – przesunięcie w granicach 25–50%
- Stopień 3 – przesunięcie w granicach 50–75%
- Stopień 4 – przesunięcie powyżej 75%
- Spondylolisteza całkowita – utrata styczności kręgów
Leczenie
Aby ustalić odpowiednie leczenie, niezbędne są badania obrazowe: rentgen, rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa. W przypadku 1. i 2. stopnia wystarczy leczenie zachowawcze. Polega zwykle na unieruchomieniu pacjenta w łóżku i aplikacji odpowiednich leków, które mają za zadanie ograniczyć ból wywołany przez kręgozmyk, a także rozluźnić mięśnie i działać przeciwzapalnie. Leczenie zachowawcze trwa do 3 miesięcy. Jeśli ból ustąpi, wówczas pacjent musi nosić sznurówkę ortopedyczną i wykonywać ustalone przez fizjoterapeutę ćwiczenia.
Zapamiętaj
- Kręgozmyk to przemieszczenie kręgów ku przodowi względem kręgu położonego niżej.
- Najczęstszy rodzaj to więzinowy (ok. 50% przypadków), typowy dla dorosłych 30–40 lat.
- Klasyfikacja Meyerdinga dzieli kręgozmyk na 4 stopnie + spondylolistezę całkowitą.
- Leczenie zachowawcze stosuje się w stopniach 1. i 2. – trwa do 3 miesięcy.
- Kręgozmyku nie należy mylić z tyłozmykiem ani ze spondylolizą.
Quiz
Pytanie 1
Jaki rodzaj kręgozmyku występuje najczęściej?
A) Dysplastyczny
B) Zwyrodnieniowy
C) Więzinowy
D) UrazowyOdpowiedź
C) Więzinowy – stanowi ok. 50% wszystkich przypadków kręgozmyku i najczęściej dotyka dorosłych w wieku 30–40 lat.
Dlaczego inne odpowiedzi są błędne:
A) Kręgozmyk dysplastyczny stanowi ok. 25% przypadków – jest drugi co do częstości, nie najczęstszy.
B) Kręgozmyk zwyrodnieniowy stanowi ok. 20% przypadków – występuje rzadziej niż więzinowy.
D) Kręgozmyk urazowy należy do najrzadszych rodzajów kręgozmyku.
Pytanie 2
Co oznacza 3. stopień w klasyfikacji Meyerdinga?
A) Przesunięcie mniejsze niż 25%
B) Przesunięcie w granicach 25–50%
C) Przesunięcie w granicach 50–75%
D) Przesunięcie powyżej 75%Odpowiedź
C) Przesunięcie w granicach 50–75%. Stopnie klasyfikacji Meyerdinga rosną co 25%.
Dlaczego inne odpowiedzi są błędne:
A) Przesunięcie mniejsze niż 25% odpowiada 1. stopniowi klasyfikacji Meyerdinga.
B) Przesunięcie w granicach 25–50% odpowiada 2. stopniowi klasyfikacji Meyerdinga.
D) Przesunięcie powyżej 75% odpowiada 4. stopniowi klasyfikacji Meyerdinga.
Pytanie 3
Dla jakiej grupy wiekowej typowy jest kręgozmyk dysplastyczny?
A) Ludzi starszych
B) Dorosłych 30–40 lat
C) Dzieci i młodzieży
D) Sportowców wyczynowychOdpowiedź
C) Dzieci i młodzieży – kręgozmyk dysplastyczny to wrodzony niedorozwój łuków i stawów kręgu, stanowi ok. 25% przypadków.
Dlaczego inne odpowiedzi są błędne:
A) Ludzie starsi to grupa typowa dla kręgozmyku zwyrodnieniowego (rzekomego), a nie dysplastycznego.
B) Dorośli w wieku 30–40 lat to grupa charakterystyczna dla kręgozmyku więzinowego.
D) Sportowcy wyczynowi mogą być bardziej narażeni na kręgozmyk urazowy, ale nie jest to grupa typowa dla postaci dysplastycznej, która ma charakter wrodzony.
Pytanie 4
Jak długo trwa leczenie zachowawcze kręgozmyku?
A) Do 1 miesiąca
B) Do 3 miesięcy
C) Do 6 miesięcy
D) Do 12 miesięcyOdpowiedź
B) Do 3 miesięcy. Leczenie zachowawcze stosuje się w 1. i 2. stopniu i obejmuje unieruchomienie, leki przeciwbólowe, rozluźniające mięśnie i przeciwzapalne.
Dlaczego inne odpowiedzi są błędne:
A) Jeden miesiąc to zbyt krótki okres – leczenie zachowawcze kręgozmyku wymaga więcej czasu na ustąpienie dolegliwości.
C) 6 miesięcy to zbyt długo – standardowy czas leczenia zachowawczego to maksymalnie 3 miesiące; dłuższy brak poprawy może wymagać zmiany metody leczenia.
D) 12 miesięcy to zdecydowanie za długo – przy braku efektów po 3 miesiącach rozważa się leczenie operacyjne.
Źródła:
- Zborowski A., Masaż w wybranych jednostkach chorobowych, PZWL
- Buckup K., Testy kliniczne w badaniu kości, stawów i mięśni, PZWL