Technik Masażysta

Blizny

7 min. czytania

Jako masażysta moim celem jest opracowywanie np. blizny, aby zmieniła kolor, poprawiła elastyczność i funkcję tkanek.

Rana

Rana to przerwanie ciągłości skóry lub skóry i tkanek pod nią położonych. Rana powstaje na skutek urazu mechanicznego, ale urazem (raną) może być także oparzenie. Uraz może być: mechaniczny, termiczny czy chemiczny.

W zależności od mechanizmu powstania ran wyróżniamy:

  • Otarcia – rana powstająca, gdy uraz działa stycznie do powierzchni skóry. U dzieci (i nie tylko) powstaje przy poślizgnięciu się, np. na kolanie czy łokciu. Rana taka może krwawić umiarkowanie, ale jest bolesna ze względu na uszkodzenie zakończeń nerwowych.
  • Rana cięta – skutek zranienia ostrym przedmiotem (szkło, nóż). Głębokość rany zależy od nacisku przedmiotu raniącego. Rana ta zwykle mocno krwawi.
  • Rana płatowa – powstaje, gdy czynnik ustawiony jest skośnie, stycznie do powierzchni ciała. Powstaje wtedy mocno oderwany fragment skóry, mogący luźno zwisać.
  • Rana rąbana – jest skutkiem urazu ciężkiego i ostrego przedmiotu (tasak, siekiera, szabla). Może często prowadzić do częściowej lub całkowitej amputacji fragmentu ciała, np. palca.
  • Rany kłute – powstają w wyniku działania ostrego przedmiotu (szpada, sztylet, gwóźdź). Otwór rany jest mały, ale uszkodzenia wewnętrzne mogą być głębokie.
  • Rany tłuczone – są wynikiem działania przedmiotu o tępych krawędziach. Brzegi rany są zgniecione i nierówne, a krwawienie może występować wokół rany.
  • Rany miażdżone – występują na skutek działania tępego narzędzia z dużą siłą. Sąsiadujące z raną tkanki również mogą być uszkodzone.
  • Rany szarpane – stanowią skutek działania zakrzywionych przedmiotów szarpiących skórę, np. haka lub siekiery.
  • Rany postrzałowe – spowodowane przestrzeleniem, np. z broni palnej, w wyniku wybuchu bomby czy miny. Rana wlotowa jest zwykle mała, natomiast uszkodzenia wewnętrzne mogą być rozległe.
  • Rany kąsane – są rezultatem ugryzienia. Rany te często są zakażone bakteriami znajdującymi się w ślinie, dlatego trudno się goją.

Blizna

Blizna powstaje w procesie gojenia się rany. Zastępuje tkankę, która uległa uszkodzeniu wskutek choroby lub urazu.

Jest to tkanka łączna z dużą zawartością włókien kolagenowych, jednak nie posiada właściwości tkanki pierwotnej.

Kształt i charakter blizny zależą od rodzaju uszkodzenia (rana, choroba), okolicy ciała, czasu trwania gojenia, wieku pacjenta oraz rodzaju zastosowanego szwu.

W trakcie długiego procesu tworzenia się i kształtowania blizna przechodzi przemiany barwne – od czerwonej, przez różową, aż do perłowej (od 6 miesięcy do 1,5 roku). Większość blizn goi się bez interwencji chirurgicznej.

Rodzaje blizn

  • Bliznowce – przeważnie występują u młodych ludzi o ciemnej karnacji. Przyczyną ich powstania jest skłonność do nadmiernej produkcji i gromadzenia się kolagenu. Są to grube skupiska tkanki bliznowatej, wyraźnie wystające ponad poziom skóry. Są twarde, ciemne lub intensywnie czerwone.
  • Blizny przerostowe – zazwyczaj rozwijają się w ciągu kilku pierwszych tygodni po cięciu chirurgicznym lub urazie. Ich przyczyną jest nadmierna produkcja kolagenu. Są to czerwone, zgrubiałe zmiany wystające ponad poziom skóry. Często towarzyszy im świąd i ból.
  • Blizny rumieniowe – charakteryzują się przedłużoną angiogenezą podczas tworzenia się zmiany, co powoduje obecność trwałego rumienia. Angiogeneza to proces tworzenia się naczyń włosowatych.
  • Blizny przebarwione – powstają wskutek pourazowej stymulacji komórek, które przemieszczają się do skóry właściwej i powodują pigmentacyjne przebarwienia skóry.
  • Blizny zanikowe – są to najczęściej małe i okrągłe blizny o charakterze zagłębień w skórze. Powstają w czasie gojenia się skóry po ospie wietrznej lub trądziku.

Scenariusz kliniczny

Pacjentka z blizną po operacji

Kobieta, 34 lata. Zgłasza się 4 miesiące po appendektomii (usunięcie wyrostka robaczkowego). Blizna w prawym dole biodrowym – czerwona, twarda, lekko wystająca ponad powierzchnię skóry. Pacjentka skarży się na świąd i uczucie ściągania w okolicy blizny. Skóra wokół blizny jest mało elastyczna.

Pytania do przemyślenia:

  1. Jaki to rodzaj blizny? Jak to rozpoznajesz?
  2. Czy blizna jest już dojrzała? Na jakiej jest fazie przemian barwnych?
  3. Jakie techniki masażu zastosujesz?
  4. Na co uważasz? Czego nie robisz?
Rozwiązanie
  1. Cechy wskazują na bliznę przerostową – czerwona, zgrubiała, wystająca, z towarzyszącym świądem. Gdyby wyraźnie wykraczała poza granice rany, mogłoby to być bliznowiec.
  2. 4 miesiące po operacji – blizna jest w fazie czerwonej, jeszcze niedojrzała. Pełne przemiany barwne trwają od 6 miesięcy do 1,5 roku.
  3. Celem masażu jest poprawa elastyczności, koloru i funkcji tkanek. Stosujemy techniki rozluźniające tkankę bliznowatą – rozcieranie, mobilizację blizny (przesuwanie w różnych kierunkach).
  4. Nie pracujemy na świeżych bliznach (przed zdjęciem szwów). Unikamy zbyt agresywnego nacisku, który mógłby pogorszyć stan blizny przerostowej.

Zapamiętaj

  • Rana to przerwanie ciągłości skóry – może być wywołana urazem mechanicznym, termicznym lub chemicznym
  • Blizna to tkanka łączna bogata w kolagen, która zastępuje uszkodzoną tkankę – nie posiada właściwości tkanki pierwotnej
  • Przemiany barwne blizny trwają od 6 miesięcy do 1,5 roku (czerwona → różowa → perłowa)
  • Bliznowce to nadmierne skupiska kolagenu wystające ponad skórę – częściej u osób o ciemnej karnacji
  • Jako masażysta opracowujesz bliznę w celu poprawy jej elastyczności, koloru i funkcji tkanek

Quiz

Pytanie 1

Jaki rodzaj rany powstaje przy działaniu ostrego przedmiotu ustawionego skośnie do powierzchni ciała?

A) Rana cięta
B) Rana płatowa
C) Rana rąbana
D) Rana kłuta

Odpowiedź

B) Rana płatowa – powstaje gdy czynnik działa skośnie/stycznie, tworząc oderwany fragment skóry.

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne:
A) Rana cięta – powstaje przy działaniu ostrego przedmiotu równolegle do powierzchni skóry (np. nóż, szkło), a nie skośnie.
C) Rana rąbana – jest skutkiem urazu ciężkim i ostrym przedmiotem (tasak, siekiera), nie powstaje przy skośnym ustawieniu czynnika.
D) Rana kłuta – powstaje przy wbiciu wąskiego, ostrego przedmiotu (sztylet, gwóźdź) w głąb tkanek, a nie przy działaniu skośnym.

Pytanie 2

Jak długo trwają przemiany barwne blizny?

A) 2-4 tygodnie
B) 1-3 miesiące
C) 6 miesięcy do 1,5 roku
D) 2-3 lata

Odpowiedź

C) Od 6 miesięcy do 1,5 roku – blizna przechodzi od czerwonej, przez różową, aż do perłowej.

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne:
A) 2–4 tygodnie – to zbyt krótki okres; w tym czasie blizna jest dopiero we wczesnej fazie gojenia i wciąż czerwona.
B) 1–3 miesiące – to za mało; po 3 miesiącach blizna jest jeszcze niedojrzała i nie zakończyła przemian barwnych.
D) 2–3 lata – to okres zdecydowanie za długi; pełne przemiany barwne kończą się najdalej po ok. 1,5 roku.

Pytanie 3

U kogo najczęściej występują bliznowce?

A) U osób starszych o jasnej karnacji
B) U młodych ludzi o ciemnej karnacji
C) U dzieci poniżej 5. roku życia
D) U osób z niedoborem kolagenu

Odpowiedź

B) U młodych ludzi o ciemnej karnacji – przyczyną jest skłonność do nadmiernej produkcji kolagenu.

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne:
A) U osób starszych o jasnej karnacji – bliznowce dotyczą przede wszystkim młodych osób, a ciemna karnacja jest czynnikiem predysponującym, nie jasna.
C) U dzieci poniżej 5. roku życia – bliznowce nie są typowe dla małych dzieci; dotyczą głównie młodzieży i młodych dorosłych.
D) U osób z niedoborem kolagenu – jest dokładnie odwrotnie; bliznowce powstają z powodu nadmiernej produkcji i gromadzenia się kolagenu.

Pytanie 4

Czym różni się blizna przerostowa od bliznowca?

A) Blizna przerostowa nie wystaje ponad skórę
B) Bliznowiec rozwija się szybciej
C) Blizna przerostowa rozwija się w ciągu kilku tygodni po urazie, bliznowiec jest skutkiem nadmiernego gromadzenia kolagenu u predysponowanych osób
D) Nie ma różnicy

Odpowiedź

C) Blizna przerostowa rozwija się w pierwszych tygodniach po urazie; bliznowiec to efekt predyspozycji do nadmiernej produkcji kolagenu.

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne:
A) Blizna przerostowa nie wystaje ponad skórę – to nieprawda, blizna przerostowa jest zgrubiała i wystaje ponad poziom skóry, podobnie jak bliznowiec.
B) Bliznowiec rozwija się szybciej – to blizna przerostowa rozwija się w pierwszych tygodniach po urazie, natomiast bliznowiec jest wynikiem przewlekłej, nadmiernej produkcji kolagenu u osób predysponowanych.
D) Nie ma różnicy – różnica istnieje: blizna przerostowa jest reakcją na uraz i nie wykracza poza granice rany, a bliznowiec może wyraźnie wykraczać poza obręb pierwotnej rany.

Źródła

  • Magiera L., Klasyczny masaż leczniczy, Wydawnictwo Bio-Styl
  • Zborowski A., Masaż w wybranych jednostkach chorobowych, PZWL
  • Woźniewski M., Kołodziej J., Rehabilitacja w chirurgii, PZWL

Najnowsze notatki

Odnośniki zwrotne