Technik Masażysta

Stwardnienie rozsiane

5 min. czytania

Stwardnienie rozsiane (SM) – przewlekła choroba układu nerwowego. Polega na nieprawidłowym przekazywaniu impulsów nerwowych. Nazwa pochodzi od rozsianych zaburzeń występujących w różnych miejscach układu nerwowego. Choroba często doprowadza do inwalidztwa. Przyczyny stwardnienia rozsianego nie są do końca poznane. Duży wpływ na jego rozwój mają ogniska demielinizacyjne znajdujące się w okolicach mózgu i rdzenia kręgowego.

Stwardnienie rozsiane atakuje mielinę, która jest odpowiedzialna za budowę osłonek włókien nerwowych. W wyniku choroby osłonki te ulegają zniszczeniu, a „nagie” włókna nie są w stanie prawidłowo przewodzić sygnałów z ośrodkowego układu nerwowego. Taki stan rzeczy prowadzi w konsekwencji do problemów neurologicznych oraz powstawania objawów choroby.

Jest to choroba nieuleczalna. Istnieją jednak środki farmakologiczne, dzięki którym możliwe jest łagodzenie dolegliwości, jak również spowolnienie postępu stwardnienia rozsianego.

Postaci kliniczne

Stwardnienie rozsiane nie ma jednolitego przebiegu klinicznego u każdego pacjenta. Istnieje wiele postaci tej choroby. Najczęściej spotykane są:

  • Postać pierwotnie postępująca z rzutami – charakteryzuje się tym, że poza postępującym nasilaniem się objawów obserwuje się również epizody rzutowe.
  • Postać pierwotnie postępująca – od samego początku pojawienia się objawów dolegliwości stopniowo, ale nieustannie zwiększają swoje nasilenie.
  • Postać wtórnie postępująca – występuje u chorych, u których po okresie rzutów i remisji dochodzi do stałego postępu choroby.
  • Postać rzutowo-remisyjna – najczęstsza postać, przebiegająca z epizodami rzutów choroby oraz okresami remisji, czyli stanami, w których objawy nie występują lub ulegają znacznemu złagodzeniu.

Objawy

Objawy stwardnienia rozsianego mogą obejmować:

  1. Zaburzenia wzroku.
  2. Zaburzenia czucia: mrowienia, uczucie zimna, brak czucia, uczucie gorąca, nadwrażliwość na ciepło.
  3. Kłopoty z utrzymaniem równowagi i koordynacją ruchów.
  4. Spastyczność, czyli zaburzenia napięcia mięśniowego: sztywność mięśni, skurcze mięśni oraz odruchy patologiczne.
  5. Problemy z mową – bełkotanie, mowa spowolniona.
  6. Problemy z oddawaniem moczu i wypróżnianiem się.
  7. Zaburzenia emocjonalne, poznawcze i psychopatologiczne – problemy z pamięcią krótkotrwałą, depresja, obniżony nastrój, zmęczenie, trudności w nauce, zaburzenia koncentracji oraz zaburzenia mowy.
  8. Zespół przewlekłego zmęczenia.

Rola masażysty w SM

Masażysta w początkowej fazie SM może wzmocnić siłę mięśni, najlepiej izometrycznie. U większości pacjentów stosuje się masaż klasyczny lub segmentarny. W późniejszych fazach choroby nie ruszamy takiej osoby.

Scenariusz kliniczny

Pacjent z wczesnym SM

Mężczyzna, 29 lat, zdiagnozowany ze stwardnieniem rozsianym 6 miesięcy temu. Postać rzutowo-remisyjna. Aktualnie w fazie remisji. Zgłasza: osłabienie siły mięśni kończyn dolnych, uczucie sztywności mięśni uda, ogólne zmęczenie. Chce wiedzieć czy masaż mu pomoże i czego może się spodziewać.

Pytania do przemyślenia:

  1. W jakiej postaci klinicznej jest pacjent? Co to oznacza?
  2. Jakie objawy z listy SM rozpoznajesz u tego pacjenta?
  3. Jakie techniki masażu zastosujesz? Jaki rodzaj ćwiczeń?
  4. Czego absolutnie nie robisz? Kiedy musisz odmówić masażu?
Rozwiązanie
  1. Postać rzutowo-remisyjna – najczęstsza postać SM. Epizody rzutów przeplatane okresami remisji (brak lub złagodzenie objawów). Pacjent jest w remisji – to dobry moment na pracę.
  2. Rozpoznajemy: spastyczność (sztywność mięśni uda), osłabienie siły mięśniowej (kończyny dolne), zespół przewlekłego zmęczenia.
  3. Stosujemy masaż klasyczny lub segmentarny. Wzmacniamy siłę mięśni najlepiej izometrycznie – pacjent napina mięsień bez ruchu w stawie.
  4. W późniejszych fazach choroby nie ruszamy takiej osoby. Podczas rzutu (zaostrzenia) – nie masujemy. Nie stosujemy agresywnych technik na spastyczne mięśnie.

Zapamiętaj

  • SM to przewlekła, nieuleczalna choroba polegająca na niszczeniu osłonek mielinowych włókien nerwowych
  • Najczęstsza postać to rzutowo-remisyjna – epizody rzutów przeplatane okresami bez objawów
  • Kluczowe objawy: zaburzenia wzroku, czucia, równowagi, spastyczność, zmęczenie
  • Masażysta w początkowej fazie może wzmacniać mięśnie (najlepiej izometrycznie), w późniejszych fazach – nie ruszamy pacjenta
  • Stosujemy masaż klasyczny lub segmentarny

Quiz

Pytanie 1

Co atakuje stwardnienie rozsiane?

A) Kości i stawy
B) Mielinę – osłonki włókien nerwowych
C) Mięśnie szkieletowe
D) Tkankę tłuszczową

Odpowiedź

B) Mielinę – osłonki włókien nerwowych.

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne:
A) SM nie atakuje kości ani stawów – jest chorobą neurologiczną polegającą na niszczeniu osłonek mielinowych, a nie układu kostno-stawowego.
C) SM nie uszkadza bezpośrednio mięśni szkieletowych – problemy mięśniowe (spastyczność, osłabienie) są wtórne do zaburzeń przewodzenia nerwowego.
D) Tkanka tłuszczowa nie jest celem SM – choroba dotyczy mieliny w ośrodkowym układzie nerwowym.

Pytanie 2

Która postać SM jest najczęstsza?

A) Pierwotnie postępująca
B) Wtórnie postępująca
C) Rzutowo-remisyjna
D) Pierwotnie postępująca z rzutami

Odpowiedź

C) Rzutowo-remisyjna.

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne:
A) Postać pierwotnie postępująca jest rzadsza – charakteryzuje się stałym nasilaniem objawów od początku, bez okresów remisji.
B) Postać wtórnie postępująca rozwija się u pacjentów po wcześniejszym okresie rzutowo-remisyjnym, jest więc etapem ewolucji choroby, nie najczęstszą postacią wyjściową.
D) Postać pierwotnie postępująca z rzutami jest najrzadsza – łączy stały postęp choroby z epizodami rzutowymi.

Pytanie 3

Jaki rodzaj masażu stosujemy u pacjentów z SM?

A) Masaż sportowy i drenaż limfatyczny
B) Masaż klasyczny lub segmentarny
C) Wyłącznie masaż punktowy
D) Masaż nie jest wskazany w SM

Odpowiedź

B) Masaż klasyczny lub segmentarny.

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne:
A) Masaż sportowy jest zbyt intensywny dla pacjentów z SM, a drenaż limfatyczny nie jest wskazany jako podstawowa technika w tej chorobie.
C) Ograniczanie się wyłącznie do masażu punktowego nie jest uzasadnione – u większości pacjentów z SM stosuje się masaż klasyczny lub segmentarny.
D) Masaż jest wskazany w początkowej fazie SM – pomaga wzmacniać mięśnie i łagodzić spastyczność.

Pytanie 4

Co powinien zrobić masażysta w późniejszych fazach SM?

A) Intensywnie ćwiczyć z pacjentem
B) Stosować masaż głęboki
C) Nie ruszać takiej osoby
D) Stosować wyłącznie hydroterapię

Odpowiedź

C) Nie ruszać takiej osoby.

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne:
A) Intensywne ćwiczenia są przeciwwskazane w późniejszych fazach SM – mogą pogorszyć stan pacjenta.
B) Masaż głęboki jest zbyt agresywną techniką dla pacjenta w zaawansowanej fazie SM, gdzie zasada brzmi: nie ruszamy takiej osoby.
D) Hydroterapia nie jest domeną masażysty, a w późniejszych fazach SM wszelkie interwencje ruchowe powinny być minimalne.

Źródła

  • Magiera L., Klasyczny masaż leczniczy, Wydawnictwo Bio-Styl
  • Zborowski A., Masaż w wybranych jednostkach chorobowych, PZWL
  • Selmaj K., Stwardnienie rozsiane, Wydawnictwo Medyczne Termedia

Najnowsze notatki

Odnośniki zwrotne